Περίοδος ίδρυσης των Αιολικών Πόλεων από τους Αιολείς. (Αιολική διάλεκτος, ημερολόγιο, έθιμα.) Χωρίζεται το νησί σε επικράτειες ανάμεσα στη Μυτιλάνα (σε νησί) στη Μάθυμνα, στην Έρεσο (Σκάλα Ερεσού) στην Άντισσα (Κάμπος), στην Πύρρα (Αχλαδερή) και στην Αρίσβα. Τα ερείπια τους υπάρχουν. Σκόρπια οχυρωματικά κτίσματα, οχυρωμένοι μικρότεροι οικισμοί (έχουν μετρηθεί περισσότερα από εκατό στο νησί.) Αναφέρονται και δευτερεύουσες κώμες (Αίγειρος, Νάπη, Πόλιον, Αγαμήδη, Μέταον, Κίλλαιον, Πενθίλη κα) η θέση των οποίων δεν έχει ακόμα επιβεβαιωθεί. Η θρησκεία του Δωδεκάθεου και εισαγμένων Θεών (Σεράπιδος, Ίσιδος) έχει δώσει ερείπια ναών όπως των Μέσων, της Κλοπεδής, του Διονύσου (Άγιος Φωκάς) και της Δήμητρας, Κυβέλης, Αφροδίτης, Απόλλωνα (Μαλλόεντος) στη Μυτιλήνη.

Η Αρίσβα πρώϊμα καταστρέφεται από τη Μήθυμνα. Η Σαπφώ, ο Αλκαίος, ο Αρίωνας, ο Ορφέας, ο Τέρπανδρος, ο Λέσχης, ο Πιττακός, ο Ελλάνικος, ο Θεόφραστος, ο Φανίας λαμπρύνουν το νησί με την παρουσία τους στα γράμματα , τη μουσική και τις τέχνες.

Στους Περσικούς Πολέμους, στον Πελοποννησιακό όλεθρο (431πχ-405πχ ) και στις άλλες περιπέτειες του Ελληνισμού, η Λέσβος εμπλέκεται και οι πόλεις της, πότε με το ένα στρατόπεδο και πότε με το άλλο, υφίστανται καταστροφές.

Το 331πχ ο Αλέξανδρος απελευθερώνει το νησί από τους Πέρσες .Από 322πχ εως το 201πχ το νησί ανήκει στους Επιγόνους (Αντίγονος και μετά Πτολεμαίοι)

Γύρω στα 231πχ καταστρέφεται από σεισμό η Πύρρα (κατοικείται μόνο το προάστειο και το Λιμάνι.)

Το 168πχ καταστρέφεται από τους Ρωμαίους η Άντισσα και χαρίζουν την επικράτειά της στη Μήθυμνα.

Το 84πχ ο Λούκουλος καταλαμβάνει τη Μυτιλήνη και σκοτώνει αρκετούς.

Η Ρωμαϊκή Λέσβος έχει να μας δείξει ωραιότατα μνημεία: Το Υδραγωγείο της Μόριας, τα υπέροχα φηφιδωτά δάπεδα των επαύλεων της Επάνω Σκάλας, το Θέατρο, το Ιερό της Θερμίας Αρτέμιδος.